Łukawiec PLH180024

Drugim ważnym obszarem Natura 2000 w zasięgu Nadleśnictwa Jarosław jest Łukawiec PLH180024. Ostoja ma powierzchnię ponad 2,2 tys. ha. Zdecydowana większość jej powierzchni znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych, w tym Nadleśnictwa Jarosław i Nadleśnictwa Lubaczów. W zarządzie Nadleśnictwa Jarosław znajduje się ponad 1,1 tys. ha tego obszaru.

Łukawiec jest ostoją o dużej różnorodności siedliskowej. Dominują tu lasy liściaste i mieszane, wśród których szczególne znaczenie mają grądy, czyli wielogatunkowe lasy z udziałem dębu, grabu, lipy, klonu i jawora. Dobrze wykształcone grądy mają złożoną, piętrową strukturę – od warstwy wysokich drzew, przez podszyt, po bogate runo leśne. Dzięki temu tworzą dogodne warunki życia dla wielu gatunków roślin, grzybów, owadów, ptaków i drobnych ssaków.

Wzdłuż cieków wodnych, w wilgotnych obniżeniach i miejscach okresowo podmokłych występują łęgi. Są to lasy związane z wodą, w których rosną m.in. olsze, wierzby, topole, wiązy, jesiony i dęby. Łęgi należą do najcenniejszych siedlisk przyrodniczych w krajobrazie nizinnym, ponieważ pełnią funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych, zatrzymują wodę, stabilizują brzegi cieków i tworzą schronienie dla wielu gatunków zwierząt.

Przedmiotami ochrony w obszarze Łukawiec są m.in. grądy środkowoeuropejskie i subkontynentalne, łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe, kwaśne buczyny, torfowiska przejściowe i trzęsawiska oraz bory i lasy bagienne. Takie zestawienie siedlisk wskazuje, że o wartości Łukawca decyduje zarówno las, jak i woda oraz półnaturalne tereny otwarte.

Szczególnie cenne są łąki trzęślicowe. To siedliska wymagające odpowiedniego poziomu wilgotności oraz tradycyjnego, ekstensywnego użytkowania. Zbyt intensywne użytkowanie, zaniechanie koszenia lub osuszanie mogą prowadzić do ich zaniku. Łąki te są miejscem występowania rzadkich motyli, takich jak modraszek teleius, modraszek nausithous, czerwończyk nieparek i przelatka aurinia. Obecność tych gatunków świadczy o wysokiej wartości przyrodniczej łąk i potrzebie utrzymania ich właściwego stanu.

Najbardziej charakterystycznym i najcenniejszym gatunkiem roślinnym ostoi Łukawiec jest ponikło kraińskie. To rzadka roślina wodno-błotna związana z miejscami wilgotnymi, okresowo zaburzanymi i podmokłymi. Występuje m.in. w kałużach na drogach gruntowych, rowach melioracyjnych oraz w miejscach poeksploatacyjnych, takich jak nieczynne piaskownie. W Polsce znanych jest bardzo niewiele stanowisk tego gatunku, dlatego ostoja Łukawiec ma dla jego ochrony wyjątkowe znaczenie.

W obszarze Łukawiec występuje także kumak nizinny, czyli płaz związany z płytkimi, dobrze nasłonecznionymi zbiornikami wodnymi i okresowymi rozlewiskami. Gatunek ten, podobnie jak wiele innych płazów, wymaga zachowania drobnych elementów wodnych w krajobrazie. Niewielkie zbiorniki, koleiny, oczka wodne i rowy mogą mieć dla niego większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Poza gatunkami i siedliskami będącymi przedmiotami ochrony, Łukawiec jest miejscem występowania wielu innych rzadkich i chronionych roślin oraz zwierząt. Spotkać tu można m.in. wawrzynka wilczełyko, śnieżyczkę przebiśnieg, lilię złotogłów, traszkę zwyczajną i rzekotkę drzewną. Bogactwo to wynika z połączenia lasów, łąk, cieków wodnych, miejsc podmokłych i lokalnych obniżeń terenu.